Aby uzyskać pełen dostęp, zapisz się do newslettera*.
*Tylko poprawnie wpisane i aktywne adresy email, gwarantują pełen dostęp do serwisu.

Zestaw kina domowego - podstawy

Drukuj PDF
+ 3
+ 0
Ażeby uzyskać doskonały dźwięk, który będzie wiernym oddaniem przestrzeni, energii i tempa filmu, potrzeba wielu doskonale ze sobą współpracujących elementów.

 

Z czego składa się system domowego kina?

Autor: Stanisław Chrząszcz.

Uaktualnienie: Andrzej Lemański.

 

Wstęp.

Ażeby uzyskać doskonały dźwięk, który będzie wiernym oddaniem przestrzeni, energii i tempa filmu, potrzeba wielu doskonale ze sobą współpracujących elementów. By zbudować system kina domowego powinniśmy mieć:

1. Wyświetlacz: dobrej klasy telewizor, a najlepiej projektor dedykowany do oglądania filmów. Maksymalną jakość obrazu przy dużej żywotności zapewni wielkoformatowy monitor dostępny w ofercie najlepszych producentów np. Sony lub Sharp.

2. Źródło cyfrowego obrazu i dźwięku, którymi mogą być: odtwarzacz Blu-ray/DVD, odtwarzacz sieciowy HDD, tuner satelitarny, tuner DVB-T, komputer czy laptop.

3. Wzmacniacz sygnału analogowego: amplituner kina domowego czyli wielokanałowy wzmacniacz z wbudowanymi dekoderami dźwięku dookólnego i radiem. Dodatkowo może być wyposażony w funkcje internetowe (sieciowe), wejścia dla pamięci flash  (pendrive, karty pamięci),  USB, lub wejścia dla dodatkowych dysków twardych.

4. Zestaw głośników - przynajmniej pięć głośników (kolumn głośnikowych) i subwoofer czyli głośnik basowy.

 

Wyświetlacze.

Projektor dedykowany do kina domowego - InFocus.W prywatnych salach kina domowego zazwyczaj instaluje się projektory na elektrycznych windach, sterowane pilotem. Telewizor w kinie domowym może być "zwykły", nawet monofoniczny, ponieważ dźwięk podczas oglądania filmu podawany jest na wzmacniacz i kolumny głośnikowe. Oczywiście im większy i nowocześniejszy jest telewizor, tym większy komfort oglądania filmów, szczególnie z cyfrowego źródła w postaci Blu-ray, DVD czy gęstych plików video. Zalecany jest wyświetlacz pracujący w technologii odświeżania co najmniej 100 Hz. Przekątna obrazu przynajmniej 40 cali o proporcjach ekranu 16:9 lub 16:10. W drogich systemach kina domowego proponuje się telewizory OLED o przekątnej powyżej 50 cali i płaskim ekranem, mającym zaledwie kilka centymetrów grubości.

Projektor wizyjny bez problemu zapewni nam duży format obrazu powyżej 100 cali. Dodatkowa radość z posiadania projektora to dużo bardziej autentyczny obraz o łagodnych krawędziach i pastelowych kolorach.

 

Źródła obrazu i wielokanałowego dźwięku.

1. Programy telewizyjne telewizji cyfrowej DVB-T.

Jeżeli posiadamy telewizor z dekoderem sygnału DVB-T to możemy oglądać film (jeśli jest tylko nadawany) w systemie dźwięku przestrzennego wyciszając głośnik telewizora i przełączając dźwięk na wzmacniacz (czy amplituner) naszego zestawu. Najlepszą jakość dźwięku uzyskamy  przesyłając z telewizora sygnał w postaci cyfrowej do amplitunera, który zdekoduje i rozdzieli dźwięk na kilka kanałów.

2.  Tuner cyfrowy telewizji satelitarnej.

Programy nadawane cyfrowo i odbierane na tunerze cyfrowym pozwolą nam na uzyskanie dźwięku o jakości cyfrowej. Podobnie jak w przypadku DVB-T należy przesłać za pomocą kabla cyfrowego sygnał do amplitunera i telewizora. Można to zrobić za pomocą kabla HDMI którym zostanie przesłany zarówno obraz jak i dźwięk do amplitunera, z niego zaś kolejnym kablem HDMI, obraz do telewizora. Innym sposobem jest  przesłanie obrazu z dekodera kablem HDMI bezpośrednio do telewizora,  a dźwięk kablem optycznym lub koaksjalnym do amplitunera.

3. Odtwarzacz Blu-ray/DVD Odtwarzacz Blu-ray 3D - Harman Kardon.

Odtwarzacze Blu-ray dla niektórych użytkowników są  dość kontrowersyjnym elementem zestawu kina domowego. Uważają bowiem,, że każdy odtwarzacz jest taki sam. Mówią, że jest to najprostszy odtwarzacz znany z komputerów stacjonarnych, zamknięty w ładnej obudowie, a cyfrowy sygnał nie wymaga żadnych zabiegów poza odczytaniem z płyty. Otóż, nie do końca  jest to prawdą. Każdy odtwarzacz Blu-ray,/DVD czy/CD po odczytaniu danych z płyty musi je zdekodować i przetworzyć na sygnał, który otrzyma następnie amplituner. Od klasy przetworników i procesora (lub procesorów) umieszczonych w odtwarzaczach, zależy jakość sygnału który otrzyma amplituner. Jeśli  jego jakość  na samym początku będzie niska, nie liczmy na cokolwiek lepszego dalej. Dlatego też istotą każdego systemu audio-video jest zrównoważony wybór wszystkich komponentów.


3.1. Format Blu-ray.

Następca DVD, format zapisu Blu-ray nosi swoją nazwę od koloru lasera – nazwa Blu-ray oznacza dosłownie „niebieski promień”. Na płycie, z wyglądu identycznej jak płyta CD czy DVD, można zapisać minimum 25GB danych. Nierzadko w użytku są płyty dwuwarstwowe o pojemności 50GB. Trzy warstwy gwarantują pojemność 100GB, a maksymalna pojemność 128GB jest możliwa  do uzyskania przy czterech warstwach. Formaty kodowania obrazu używane na płytach Blu-ray to praktycznie bezstratny MPEG-2 oraz mocniej skompresowany MPEG-4. W przypadku kodowania dźwięku, wybór jest dużo szerszy i ma spory wpływ na jakość brzmienia. Muzyka i efekty mogą być zapisane przy użyciu jednego z podstawowych kodeków DTS, Dolby Digital lub LPCM.

Nowe i lepsze jakościowo kodeki to: Dolby Digital Plus, DTS-HD High Resolution Audio, zaś najlepsze  to Dolby TrueHD (przenosi do 14 kanałów audio, każdy w formacie 24bit/192kHz) i DTS-HD Master Audio (przenosi do 8 kanałów, ale w dużo wyższej przepustowości). Doświadczenie pokazuje, że w przypadku muzyki i koncertów to formaty firmy DTS okazują się lepszym rozwiązaniem.

Płyty z muzyką, nagrane w systemie dźwięku przestrzennego, nie wywołują szczególnego entuzjazmu wśród melomanów i audiofilów. Następcą starzejącego się formatu CD są DVD-Audio i SACD, w którym nagrania mogą być dokonywane tak stereofonicznie jak i w systemie wielokanałowym, z kompresją lub bez kompresji sygnału. Formaty te jednak nie są mocno promowane, trudno więc wyrokować jak dalej potoczą się ich dzieje.

4. Odtwarzacz sieciowy HDD/komputer.

Odtwarzacz sieciowy HDD - Popcorn.Od kilku lat rynek audio-video zalewają odtwarzacze sieciowe będące uproszczoną formą komputera. Zazwyczaj obudowa odtwarzacza HDD kryje zintegrowaną płytę główną z mniej lub bardziej wydajnym procesorem, niewielką ilością pamięci RAM oraz szeregiem złącz komputerowych oraz audio-video. Źródłem sygnału w odtwarzaczu sieciowym HDD są pliki cyfrowe z pendrive'a lub dysku twardego podłączonego złączem SATA lub USB.

Odtwarzacz sieciowy HDD pozwala na odtwarzanie bardzo wielu plików multimedialnych, często niszowych formatów i z tego powodu nie implementowanych przez renomowanych producentów sprzętu – na przykład: video - Matroska MKV, H.264, FLV, AVI, WMV, wybrane formaty MPEG i DiVx i audio – MP3, FLAC, AAC, M4A, OGG. Ponadto, duża część odtwarzaczy sieciowych pozwala na korzystanie z cyfrowego radia internetowego wysokiej jakości, często zbliżonej do jakości plików MP3. Inna funkcjonalność to dostęp do serwisów internetowych typu Flickr, Picasa oraz wielu serwisów video.

Warto kupić też dobry kabel HDMI lub DVI-HDMI. Komputer stacjonarny czy laptop także może być doskonałym źródłem cyfrowego dźwięku czy obrazu. Komputer (czy laptop) musi mieć dobrą kartę graficzną z wyjściem HDMI lub DVI.


Amplituner – ostrożnie z wyborem.

Amplituner kina domowego hi-end - Arcam.Amplituner to najbardziej skomplikowane urządzenie w zestawie kina domowego. Wysłany do amplitunera cyfrowy sygnał  płynie poprzez cyfrowe dekodery i procesory audio-video, po obróbce  trafia do przetworników cyfrowo-analogowych, z których  już w postaci analogowej trafia do wbudowanych wzmacniaczy (5 lub więcej kanałów), następnie do gniazd głośnikowych, z których kablem trafia do kolumn. Dlatego też właściwe zaprojektowanie amplitunera przez producenta, jakość użytych w nim komponentów oraz ostateczne zestrojenie całości przez użytkownika, ma krytyczne znaczenie dla jakości dźwięku i obrazu w każdym kinie domowym.

1. Jakość dźwięku amplitunera.

Kluczowym elementem odpowiadającym za jakość dźwięku amplitunera są przetworniki cyfrowo-analogowe. Nawet najprostszy amplituner/zestawu kina domowego posiada komplet dekoderów potrzebnych do obsługi DVD czy. Blu-ray. Wynika to z bardzo niewielkich kosztów ich implementacji.

Schody zaczynają się w momencie gdy zdekodowany sygnał musi zostać przetworzony na postać analogową. Projektowaniem i produkcją przetworników C/A klasy HiFi zajmują się wyspecjalizowane firmy – do najsłynniejszych dostawców należą renomowane firmy takie jak Burr Brown i Wolfson. Cena przetwornika waha się od kilkuset do kilku tysięcy złotych. Dlatego informacja o tym, że sprzęt posiada np. dekodery DTS i Dolby True powinna być traktowana jako wyznacznik bardzo podstawowej funkcjonalności sprzętu. Nie jest to w żadnym wypadku odpowiedź na pytanie – jakiej jakości dźwięku możemy oczekiwać po danym amplitunerze/odtwarzaczu Blu-ray.

2. Moc amplitunera kina domowego.

Wnętrze amplitunera hi-fi - Harman Kardon.Cena dobrej jakości  amplitunera jest zwykle wyższa od ceny całego zestawu tańszego kina domowego z hipermarketu. Ba, w mocniejszych amplitunerach kina domowego sam zasilacz bywa droższy niż wspomniany zestaw kina domowego.

Skąd takie ceny? Decydując się na zakup 5 kanałowego amplitunera o mocy wyjściowej 80W na kanał musimy dysponować zasilaczem o mocy 400W (w sytuacji idealnej), zaś w praktyce powinno być to nawet więcej. Zasilacz musi być bardzo wydajny tak, by mógł podać potężną dawkę prądu do kilku kanałów naraz, gdy akcja filmu tego wymaga. A jak domyślamy się, koszt takiego zasilacza jest spory.

Warto też zwrócić uwagę na pobór mocy amplitunera – w sprzęcie niższej jakości często jest on mniejszy niż suma mocy wszystkich kanałów. Z tego też powodu wielu producentów tańszych zestawów nie podaje parametru poboru mocy.

Warto dodać, że moc, która jest wystarczająca do nagłośnienia przeciętnego pomieszczenia np. 20m2 to ok. 40W RMS na kanał.

Moc RMS - wartość opisująca rzeczywistą skuteczną moc dźwięku generowanego przez urządzenie.

 

Jakie głośniki?Zestaw kolumn kina domowego Roth Audio.

Głośniki to jeden z ważniejszych elementów zestawu. Od nich bowiem zależy jakość słuchanej muzyki (zestaw kina domowego jest z reguły dobrym zestawem Hi-Fi), wyrazistość dialogów, tworzenie atmosfery filmu, oddanie jego energii i tempa. W podstawowym zestawie kina domowego głośników jest 5 i szósty subwoofer. Droższe systemy wymagają więcej głośników i przynajmniej dwa subwoofery.  Aby nagłośnić duży pokój, należy stosować dość duże, dobrej jakości kolumny głośnikowe. Ważne jest, aby kolumny przednie i głośnik centralny były jednego producenta i tej samej klasy, aby uniknąć zmiany charakteru dźwięku podczas przechodzenia dźwięku przez kolejne kolumny. Głośnik centralny powinien być ekranowany, aby pole magnetyczne nie wpływało na ekran telewizora – ma to szczególne znaczenie przy „tradycyjnych” telewizorach z ekranem kineskopowym. Jeżeli głośniki główne stoją blisko telewizora, także zaleca się by były ekranowane.

Klasyczny zestaw kina domowego składa się z dwóch kolumn frontowych stereo, kolumny centralnej (odpowiadającej za odtwarzanie głosów), kolumn efektowych oraz subwoofera. Tego typu rozwiązanie pozwala zarówno na słuchanie muzyki, jak i delektowanie się pełnią efektów filmowych. Kompaktowe rozwiązanie 5.1 sprowadza się do zastosowania 5 małych kolumn oraz subwoofera, co jest wystarczające w przypadku oglądania filmów w małym pokoju, jednak nie sprawdzi się przy słuchaniu muzyki oraz oglądaniu koncertów z odtwarzacza Blu-ray/DVD.

Warto zwrócić uwagę na segment głośników instalacyjnych,  które mają w swojej ofercie najbardziej uznani producenci kolumn głośnikowych. Montaż głośników instalacyjnych niesie za sobą szereg korzyści – oszczędność miejsca, umieszczenie okablowania w ścianach oraz dużo większą dyskrecję i dopasowanie sprzętu do wystroju mieszkania.

 

Wszystko wreszcie ustawiamy.

Surroundy kierunkowe - przykładowe ustawienie.

Dwa głośniki główne ustawiamy po bokach telewizora (ekranu). Jeżeli są to głośniki podstawkowe, ustawiamy je na specjalnych podstawkach (standach). Głośnik centralny kładziemy na półce pod telewizorem lub na nim, ustawiając w jednej linii z głośnikami głównymi. Dwa głośniki surroundowe (tylne) umieszczamy za widzem na wysokich podstawkach (90-120 cm), przy ścianach, nieco powyżej głowy oglądających (min. 0.5 m), lecz niezbyt blisko sufitu. Jeżeli są przystosowane do powieszenia możemy je powiesić na ścianach. Jako głośniki tylne stosujemy głośniki pełnozakresowe, kierunkowe, czyli po prostu zwykłe kolumny, najczęściej podstawkowe. (Na rysunku z lewej przykładowe ustawienie głośników).

 

 

 

 


A może dipole?Surround dipol - przykładowe ustawienie.

W droższych systemach (obowiązkowo THX) jako głośniki tylne stosuje się głośniki dipolowe, czyli promieniujące dźwięk w dwóch kierunkach. Dipole rozpraszają dźwięk, wypełniając nim pokój. Dzięki temu obszar objęty przestrzenią dźwiękową jest dużo większy niż przy zastosowaniu głośników konwencjonalnych a wrażenia bardziej naturalne. Pewną wadą jest gorsza lokalizacja źródeł dźwiękowych jak np. kroków, szelestów, spowodowana właśnie dużym rozproszeniem pola dźwiękowego. Głośniki tylne ustawiamy nie za widzem, lecz obok nich (jak na rysunku), także na podstawkach lub powieszone na ścianie, 1 metr powyżej głowy widza. To ostatnie rozwiązanie ma ważną zaletę - głośniki nie przeszkadzają w użytkowaniu pokoju i łatwiej je zamaskować. [rysunek z prawej]

 

 

 

Wystarczy odwrócić.

Surround symulujący dipol - przykładowe ustawienie. Jeżeli chcemy uzyskać efekt podobny do dipoli, możemy skierować kolumny kierunkowe (czyli te "zwykłe") nie w kierunku słuchacza, lecz w kierunku ściany tylnej, by uzyskać odbicie i większe rozproszenie dźwięku. Właściwe efekty uzyskamy na drodze eksperymentalnej, ustawiając głośniki pod różnymi kątami względem ścian i ustawiając różne czasy opóźnienia dźwięku na naszym wzmacniaczu czy amplitunerze kina domowego [rysunek z lewej]

 

Więcej kanałów w filmie.

Format Dolby, mimo że w większości filmów nagrany jest w systemie 5.1 zaleca użycie systemu o większej ilości kanałów, np.  7 plus subwoofer. W tym systemie oprócz dwóch głośników głównych, centralnego i subwoofera, używa się 4 głośników efektowych, które powinny mieć niewielkie rozmiary i charakterystykę promieniowania dipolarną, (jak w normach THX) w celu maksymalnego rozproszenia pola dźwiękowego. Dwa z nich umieszcza się obok słuchacza, 1 m powyżej jego głowy. Dodatkową parę głośników efektowych, także dipolarnych, umieszcza się za plecami słuchacza, na podobnej wysokości jak głośniki boczne.

 

Muzyka w kanałach. Ustawienie kolumn do muzyki i koncertów.

Do słuchania wielokanałowo nagranej muzyki (np. z DVD-Audio czy SACD) firma Dolby zaleca zupełnie inną konfigurację. Głośniki przednie jak i tylne efektowe powinny być jednakowej wielkości i mocy, kierunkowe (czyli te "zwykłe"). Powinno być ich 4 i piąty centralny, (jak w systemie 5.1) lecz ich ustawienie jest nieco inne. Wszystkie głośniki, łącznie z centralnym powinny być ustawione po okręgu koła, a w jego centrum powinien znajdować się słuchacz. Praktycznym rozwiązaniem tych zaleceń jest ustawienie 4 głośników w pobliżu naroży pokoju, a centralny na wprost słuchacza. Subwoofer nie jest obowiązkowy, chociaż może oczywiście być używany. Telewizor, ze względu na to, że stanowi dużą płaszczyznę odbijającą dźwięk, nie powinien podczas słuchania muzyki stać pomiędzy głośnikami, lub powinien być przynajmniej zasłonięty materiałem tłumiącym. [z prawej - ustawienie głośników podczas słuchania wielokanałowo nagranej muzyki]


Tak więc, zupełnie inny system głośników powinien być używany do słuchania wielokanałowo nagranej muzyki, a zupełnie inny do oglądania filmów. I jeżeli dodam, że do słuchania nagrań stereofonicznych powinniśmy używać nieco innego zestawu (usunąć telewizor, bo odbija fale dźwiękowe, jeżeli mamy pokój umeblowany zgodnie z normami THX, wtedy ze stereo musimy przenieść się do innego pokoju, odpowiednio wytłumionego, itd...) to okazuje się, bałagan jest niezły.

   Tagi

Dodaj komentarz


Kod antysapmowy
Odśwież