|
Przez ostanie lata czarna płyta winylowa i gramofony
przeżywają prawdziwy renesans. Powrót do technologii
sprzed kilkudziesięciu lat zawdzięczamy przede wszystkim
wysokiej jakości jaką może zaoferować ten standard.
Analogowy dźwięk zapisany w rowku płyty wraz z dobrej
jakości sprzętem gwarantuję brzmienie bardziej naturalne
niż zakodowany dźwięk cyfrowy na płycie CD. Wiele nowych
nagrań jest realizowanych przez wydawców na płycie
winylowej. Rynek jest pełen nowych i używanych płyt.
Wychodząc naprzeciw postanowiliśmy stworzyć mini bazę
wiedzy na temat gramofonów oraz najważniejszych
elementów zestawu do odtwarzania płyt.
Najważniejszym elementem w zestawie jest wkładka. To ona
jest głównym elementem wykonawczym i to ona generuję
dźwięk zapisany na winylu. Na rynku mamy kilka rodzaj
wkładek:
Typy wkładek:
Elektromagnetyczne (stacjonarna cewka, ruchomy
magnes, ang: moving magnet, MM). Produkują napięcie:
rzędu 2.5-7.5 mV, jest to najbardziej powszechnie
stosowany typ wkładki.
Budowa wkładki typu MM.
Magnetoelektryczne ( nieruchomy magnes, ruchoma
cewka, ang : moving coil, MC) Sygnał generowany przez te
wkładki jest bardzo niski (0.1-2.0 mV) i dlatego
wymagają one użycia dodatkowych wzmacniaczy. Jej odmianą
jest wkładka MCS ( szeregowo połączone ruchome cewki)
Budowa wkładki typu MC.
Magnetoelektryczne (o wysokim poziomie napięcia,
ang: moving coil high output, MCHO) -czyli wkładki MC z
wysokim poziomem wyjściowym, zbliżonym do otrzymywanego
z MM.
Magnetoelektryczne (nieruchomy magnes, ruchom
rdzeń, ang: moving iron, MI) – jest to rozwinięcie MM.
Generują napięcie 3-6 mV)
Budowa wkładki typu MI.
Typy igieł:
Powszechnie używane są trzy typy igieł. Igły sferyczne,
igły eliptyczne, igły fine-line. Najpopularniejsze to
oczywiście igły sferyczne. Są łatwe i tanie do
wytworzenia. Przeważnie stosowane są w tańszych
wkładkach. Niestety wkładki z igłą sferyczną gorzej
radzą sobie z przenoszeniem najwyższego pasma. Igły
eliptyczne to rozwiązanie droższe, ale dające bardziej
dokładne odwzorowanie dźwięku co wynika z kształtu igły
i bardziej precyzyjnego prowadzenia po płycie. Trzeci
typ igieł to igły nazywany przez ortofona fine-line ma
zbliżony profil do igieł eliptycznych lecz powierzchnia
styku jest większa, co rozkłada nacisk na większą
powierzchnie, zwiększając żywotność płyty i igły.
Najlepsze wkładki do użytku domowego maja igły o
końcówce eliptycznej. Zużywają one wolniej materiał
płyty niż, na przykład, igła sferyczna.
Ponieważ powierzchnia styku igły z płyta jest bardzo
mała nacisk jest ogromny. Dlatego też w większości
wkładek główka igły w całości lub w części jest wykonana
z czystego diamentu.
Żywotność wkładek gramofonowych.
Wartość ta jest w dużej mierze uzależniona od poprawnie
przeprowadzonej kalibracji wkładki. Wkładka będzie
zużywał się szybciej w przypadku kiedy nacisk wkładki
jest zbyt duży lub zbyt mały. Musimy odpowiednio dobrać
nacisk według zaleceń producenta wkładki. Niezbędne
okazuje się też odpowiednie skalibrowanie kątów. Nie
jest to zadanie zbyt trudne nawet dla laika. Żywotność
wkładek przyjmuję wartość z przedziału od 2000 do 4000
godzin. Warto też wiedzieć, iż jedynym elementem
zużywającym się w wkładce jest igła. Wymianę można wykonać
samemu we wkładkach typu MM, natomiast we wkładkach typu
MC operacja samodzielnej wymiany jest bardzo trudna lub
niemożliwa i wymiana wiąże się z ingerencją specjalisty.
Operacja ta najczęściej jest nieopłacalna ponieważ cena
takiej usługi wraz z igłą kształtuję się przeważnie w
przedziale 70-90% ceny nowej wkładki. Warto też pamiętać
o starannym czyszczeniu wkładki, płyt oraz gramofonu
przy użyciu dedykowanych akcesorii.
Optymalny nacisk igły na płytę.
Nacisk igły na płytę jest uzależniony od właściwości
konstrukcyjnych i mechanicznych danej wkładki.
Najczęstszym zakresem jest zakres od 1,75g do 2g.
Powstaje pytanie dlaczego nie konkretna wartość a
zakres? Odpowiedź jest prosta. Mając zakres możemy
dobrać odpowiednio dźwięk jaki ma być generowany. Nawet
delikatna zmiana tej wartości powoduje dużą zmianę w
emitowanym brzmieniu. Odpowiednio obniżając nacisk
polepszamy przestrzenność, dźwięk staje się nieco
jaśniejszy. Zwiększając nacisk dodajemy niskich tonów i
zwiększamy dynamikę. Dzięki temu mamy możliwość
odpowiedniego dopasowania dźwięku gramofonu do całego
systemu audio oraz do własnych upodobań.
Kalibracji gramofonu.
W gramofonie reguluje się kilkadziesiąt parametrów,
jednak można wyróżnić kilka, które regulujemy
samodzielnie: prędkość obrotową (pm), nacisk wkładki (Tracking
Force), kąt prowadzenia (Tangency), azymut, VTA (Vertical
Track Angle). Prędkość obrotowa najczęściej ustalana
jest fabrycznie, jednak w przypadku niektórych
gramofonów istnieje możliwość jej dokładnej regulacji.
Potrzebne jest do tego koło z zaznaczonymi punktami oraz
lampa stroboskopowa. Właściwą prędkość uzyskamy wtedy,
kiedy - przy obracającym się talerzu - punkty będą
pozornie nieruchome. Nacisk wkładki ustawiamy za pomocą
wagi. Są wagi mechaniczne i elektroniczne (z odczytem
cyfrowym). Pierwsze są niedrogie i dostatecznie
dokładne, jednak znacznie dokładniejsze są wagi drugiego
typu. Wystarczy na tacce położyć igłę i odczytać nacisk
z wyświetlacza. Jednym z ważniejszych parametrów jest
kąt, z jakim prowadzona jest wkładka po łuku od zewnątrz
do wewnątrz płyty, względem dwóch punktów, zwanych
punktami Baerwalda. Teoretycznie igła powinna być
prowadzona po stycznej względem rowków, jednak tylko w
tych dwóch punktach klasyczne ramię pozwala na uzyskanie
idealnej stycznej. Parametr ten ustawiany jest za pomocą
tzw. protraktora. Najprostszy ma postać wycinka koła,
najczęściej z kartonu, na którym zaznaczone są owe
punkty oraz linie, równolegle do których należy ustawić
boki wkładki. VTA określa kąt, z pod jakim ustawiona
jest górna płaszczyzna wkładki względem płaszczyzny
płyty. Także do tego parametru używa się specjalnego
przyrządu, jednak można to wyregulować 'na ucho'.
<Źródło: www.audio.com.pl>
Oznaczenia styków wkładki i/lub przewodów do wkładki:
-
biały -kanał lewy plus (L+)
-
niebieski -kanał lewy masa (LG)
-
czerwony -kanał prawy plus (L+)
-
zielony -kanał prawy masa (RG)
w przypadku wkładki z 3 stykami zamiast koloru
niebieskiego i zielonego jest kolor czarny (wspólna masa
dla obu kanałów)
Mocowanie wkładki.
Spotykamy się najczęściej z dwoma typami mocowań wkładki
do główki ramienia gramofonu.
1/2” (pół cala) – wkładkę mocujemy do główki za pomocą
dwóch śrub rozstawionych w odległości ½ cala (~12,5mm).
T4P (pmount) -wkładkę mocujemy do główki za pomocą
jednej śruby przechodzącej poprzecznie przez wkładkę.
Ten rodzaj mocowania stosowany był głównie przez markę
Technics.
Istnieją wkładki, które mocujemy bezpośrednio do
ramienia (bez główki) -są to tzw. wkładki zintegrowane.
Istnieją również adaptery pozwalające podłączyć wkładkę
T4P (pmount) do główki z mocowaniem 1/2”.
Praktyczne
rady przy podłączeniu gramofonu.
-
podłączając gramofon do miksera/wzmacniacza należy
zawsze uziemić gramofon z podłączanym urządzeniem
-
podłączamy
gramofon zawsze do wejścia PHONO (MM i/lub MC) we
wzmacniaczu, jeżeli wzmacniacz nie posiada takiego
wejścia musimy zastosować przedwzmacniacz
gramofonowy, jeżeli posiadamy wkładkę MC a wejście
jest tylko MM także musimy zaopatrzyć się w
przedwzmacniacz gramofonowy obsługujący dany typ wkładek
-
najpierw
włączamy gramofon później wzmacniacz, przy
wyłączaniu kolejność jest odwrotna
-
stosujmy
dobrej jakości kable połączeniowe, adekwatne do
klasy sprzętu
5 Złotych
Zasad Systemowych wg. Ortofon'a:
1: Zmiana na lepszą
wkładkę zawsze się opłaca. Jest to pierwszy i jedyny
komponent Hi-Fi, który ma kontakt z rowkiem płyty. Wiec
nigdy nie może być za dobry.
2: Upewnij się, że
wybrałeś wkładkę zgodną z typem Twojego ramienia.
3: Nigdy nie
odtwarzaj starych lub uszkodzonych płyt z nową wkładką.
Może to zrujnować diamentową igłę, która uszkodzi Twoje
nowe płyty.
4: Usuń kurz z płyt
i igły za każdym razem przed odtwarzaniem. Gdy jest to
konieczne, użyj polecanego płyny czyszczącego.
5: Sprawdzaj wkładkę
regularnie (przynajmniej raz do roku) u dobrego dealera
Hi-Fi.
<< Wstecz
|
